مرتضى مطهرى

374

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

1 . اصل كوشش براى حيات علماى علم‌الحيات در مطالعات خود به اين نتيجه رسيده‌اند كه موجود زنده در يك كوشش دائمى است . اين كوشش دائمى به طرف جلب نفع و فرار از زيان متوجه است . هر كوشش و فعاليتى كه از موجود زنده سر مىزند منظور و مقصودى در آن نهفته است و آن منظور يا جلب منفعتى از منافع و يا دفع ضرر و خطرى از مضار و خطرات حيات است و بنابراين ، محور تمام فعاليتهاى موجود زنده ادامهء حيات يا تكميل آن است . اين اصل يعنى « اصل كوشش براى ادامهء حيات يا تكميل آن » گاهى به نام « اصل كوشش بقاء » خوانده مىشود . اين اصل يكى از اصلهايى است كه داروين ( DFrwin ) در نظريهء معروف خود راجع به « تبدل و تكامل انواع » ( transformism ) بدان تكيه كرده است . اين مقاله راجع به اين اصل بيان مخصوصى دارد كه در طى خود مقاله خواهد آمد . 2 . اصل انطباق با محيط موجود زنده در كوششى كه براى حيات مىكند ناچار است خود را طورى مجهز بسازد كه بتواند در محيطى كه هست به حيات خود ادامه دهد و ترديدى نيست كه عوامل طبيعى و شرايط ادامهء حيات هميشه و همه جا يكسان نيست بلكه مختلف و متفاوت است . اين اختلاف و تفاوت شرايط ادامهء حيات قهراً موجب اختلاف و تفاوت احتياجات حياتى موجود زنده مىشود ؛ يعنى ادامهء حيات در هر محيطى مستلزم مجهز بودن موجود زنده به وسايل و ابزارها و تجهيزات مخصوصى است كه احتياجات مخصوص آن محيط را رفع كند . علماى علم‌الحيات - و مخصوصاً جانور شناسان - در مطالعات خود به اين نكته برخورده‌اند كه همواره با تغيير محيط و تغيير احتياجات ، در وضع تجهيزات وجودى موجود زنده تغييراتى حاصل مىشود كه با محيط و احتياجات جديد متناسب است . اين تغييرات وجودى گاهى خود به خود و پنهان از شعور موجود زنده وقوع پيدا مىكند و گاهى آشكار ؛ يعنى گاهى موجود زنده از روى علم و شعور و اراده اين تغييرات را